Wednesday, April 26, 2017

ಈ ನಾಯಿ ಏಕೆ ನಮ್ಮಂತೆ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ?


ಮೊನ್ನೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಕಳವಳ ಶುರುವಾಗತೊಡಗಿತ್ತು. ತೀರ ಅಷ್ಟೇನೂ ಹಿಂದಿನ ಮಾತಲ್ಲ, ಹತ್ತು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಯಾವ ಕಾರ್ಟುನು ನೋಡಿದರೂ ಅಲ್ಲೊಂದು ಚಿತ್ರಣ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮನುಷ್ಯರು ರಾಜಕೀಯವನ್ನೋ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನೋ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪಕ್ಕದ ತಿಪ್ಪೆಗುಂಡಿ ಅಥವಾ ಲೈಟುಕಂಬದ ಕೆಳಗೆ ನಾಯಿಯೊಂದು ಮಜದಿಂದ ಜೊಲ್ಲು ಸುರಿಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೊಂದು ಮೂಳೆ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಇವತ್ತು ಕಾರ್ಟುನುಗಳೇನೋ ಇವೆ. ಆದರೆ ಮೂಳೆ ಮೂಸಿಕೊಂಡು ನಿಂತಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಎಲ್ಲೋ ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಎಲುಬಿಗಾಗಿ ಕಾತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ನಾಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲಸ್ವಭಾವವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡವೇ? ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಕಾರ್ಟೂನಿಷ್ಟುಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಣ ಕೊಡುವದನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೆ? 

   ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನಿಟ್ಟಾಗ ಮಜಮಜ ಉತ್ತರಗಳು ಬಂದವು. ಚಿಕನ್ ರೇಟು ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ನಾಯಿಗಳು ಇವತ್ತು ಎಲುಬು ಮೂಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವದರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಈಗವು 'ಪೆಡಿಗ್ರಿ' ತಿಂತವೆ ಕಣ್ರೀ ಅನ್ನುವಂಥ ಉತ್ತರಗಳೂ ಬಂದವು. ಒಂದಿಬ್ಬರಂತೂ 'ಯೋಗಿ ಮಹಾರಾಜ್ ಭಯ ಮಾರಾಯ!' ಅಂತನ್ನುವ ಬಾಂಬು ಕೂಡ ಸಿಡಿಸಿದರು! 

   ಗಂಧವ ವಾಯು ಕೊಂಬಾಗ ಅದ ತಂದು ಕೂಡಿದವರಾರು? 
  ನಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಸುಗಂಧ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಅದ ಬಂಧಿಸಿ ತಂದು ಇರಿಸಿದವರಾರು? 
ಅನ್ನುತ್ತಾನೆ ಅಂಬಿಗರ ಚೌಡಯ್ಯ. ಶ್ರೀಗಂಧ, ದೇವದಾರು, ರಕ್ತಚಂದನದಂಥ ಮರಗಳೆಲ್ಲ ಹುಟ್ಟುತ್ತಲೇ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಬರುವದಿಲ್ಲ. ಸಸಿಯೊಂದು ಬೆಳೆದುನಿಂತು ಮರವಾಗುವ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಸೂಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಹೊರಗಿನವರು ಸುಗಂಧವನ್ನು ತಂದು ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ಹುಯ್ಯುವದಿಲ್ಲ. ಅದೆಲ್ಲ ಅವುಗಳ ಅಂಗಸ್ವಭಾವವೆಂದು ಚೌಡಯ್ಯ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.  

ಗುಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ. ಇವಕ್ಕೆಲ್ಲ ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಬಲ್ಲೆವು. ಇದಕ್ಕೆ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಬೆಂಬಲವೂ ಇರುತ್ತದೆಂದು ಬಲ್ಲೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಗುಣಗಳು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿಯೇ ಬಿತ್ತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಮೋಸ, ಕಳ್ಳತನ, ಹಿಂಸೆ, ತಂಟೆ ಮತ್ತು ಗಾಸಿಪ್ ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಲ ಗುಣಗಳಾಗಿವೆ ಅಂತ ಓದಿದಾಗ ಗಾಬರಿಬಿದ್ದಿದ್ದೆ. ಇನ್ನು ಸುಳ್ಳಂತೂ ಸರಿಯೇ ಸರಿ. ತನ್ನ ಘನತೆಗೆ ಕುಂದು ಬರುತ್ತಿದೆ ಅಂತ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಮನುಷ್ಯ ಸುಳ್ಳಿನ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಸುಳ್ಳಿಗಾಗಿ 30% ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಲೂ ನಾವು ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತೇವೆಂದು ಪ್ರಾಕ್ಟಿಕಲ್ ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 

   ತಂಟೆ, ತಕರಾರುಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ. ಇದೊಂದು ಕತೆ ನೋಡಿ: ಒಬ್ಬ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಒಂದು ಸಲ ಚಿತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಖುಷಿಪಟ್ಟನಂತೆ. ಅದ್ಬುತ ಚಿತ್ರವದು. ಸಹಜವಾಗಿ, ಆತನಿಗೆ ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟುಕೊಂಡು, 'ಇದರಲ್ಲೇನಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಿ' ಎಂಬ ಟ್ಯಾಗ್ ಲೈನ್ ಬರೆದು ಶಾಲೆಯ ನೋಟೀಸು ಬೋರ್ಡಿಗೆ ತಗಲುಹಾಕಿ ಹೋದನಂತೆ. ಮರುದಿನ ನೋಡಿದರೆ, ಪೇಂಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಛಪ್ಪನ್ನಾರು ಮಾರ್ಕುಗಳು! ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನೋಡಿದ ಹುಡುಗ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಮೇಸ್ಟ್ರು ಒಂದು ಐಡಿಯಾ ಕೊಟ್ಟರಂತೆ. ಮರುದಿನ ಅದೇ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಅಷ್ಟೇ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿದ ಹುಡುಗ ಮತ್ತದೇ ನೋಟೀಸು ಬೋರ್ಡಿಗೆ ತಗುಲಿಸಿ ಹೋದ. 
ಅಚ್ಚರಿಯೆಂಬಂತೆ ಮರುದಿನ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಯಾವ ತಕರಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಟ್ಯಾಗ್ ಲೈನ್: 'ಇದರಲ್ಲೇನಾದರೂ ತಪ್ಪಿದ್ದರೆ ನೀವೇ ಸರಿಪಡಿಸಿ!'   
*
   ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಎಲ್ಲಿಗೋ ಜಿಗಿಯುವದು ನನಗಿಷ್ಟ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಮಶೀನ್ (EVM) ಬಗ್ಗೆ ಸೋತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಕರಾರು ತೆಗೆಯುವದು ಮಾಮೂಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೊನ್ನೆ ಮಾಯಾವತಿ, ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್ ತಕರಾರು ತೆಗೆದಿದ್ದರು. ಈಗ ಅಖಿಲೇಶ್ ಯಾದವ್ ಕೂಡ. ಹೀಗಿರುವಾಗಲೇ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತನ್ನ EVMಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಪರಿಮಿತ ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಸ್ ತೋರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, "ಯಾರಾದರೂ ಈ ಮಶೀನುಗಳನ್ನು ಟ್ಯಾಂಪರ್ ಮಾಡುವದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಪ್ರೂವ್ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿ" ಅಂತ ಓಪನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕಿದೆ. ತಮಾಷೆಯೆಂದರೆ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ತಳಬುಡ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದವರೂ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘಂಟಾಘೋಷದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವವರ ಬಳಿ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಜೈಕಾರ ಹಾಕುವವರ ಪಡೆಯೇ ಇರುತ್ತದಾದ್ದರಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳೂ ದೊಡ್ಡ ಕಿರಿಕಿರಿಯಾಗಿ ಕಾಡತೊಡಗುತ್ತವೆ.
   ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾತು. ನನ್ನ ಪರಿಚಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತಿದ್ದರು. ಆನಂತರ ಮೇಯರ್ ಕೂಡ ಆದರು. ಮತದಾನದ ದಿನ ಮತಗಟ್ಟೆಯಿಂದ ಅನತಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದಿಷ್ಟು ಜನ ಟೇಬಲ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೂತಿರುತ್ತಾರಷ್ಟೇ. ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ಮತಗಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲಿದೆ? ಅಂತ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ, ಇವರು ಆಯಾ ವಾರ್ಡಿನ ವಿವರಗಳುಳ್ಳ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಫೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು, ವಿಳಾಸ, ಫೋಟೋ ಎಲ್ಲ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸಿ ಮತಗಟ್ಟೆ ಸಂಖ್ಯೆ/ವಿವರ ಹೇಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಗ ವಿವರ ಒದಗಿಸಿ, ಆದಷ್ಟೂ ಎಲ್ಲರೂ ಮತದಾನದಂಥ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪಕ್ಷದವರೂ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡುವದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಹುಡುಕಾಟದ ಕ್ರಿಯೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ತಿನ್ನುತ್ತದೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಆವತ್ತು ಒಂದು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಮಗ ನನ್ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಹೊಸಹೊಸ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾತನಾಡುವದರಿಂದ ಈ ನನ್ನ ಹೊಸ ಐಡಿಯಾ ಒಪ್ಪಿದರು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸಿದರೆಂದು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 
   ಅಷ್ಟಾದಮೇಲೆ ಸದರಿ ವಾರ್ಡಿನ ಎಲ್ಲ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಹತ್ತಾರು ಲ್ಯಾಪಟಾಪಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ, ಅದಕ್ಕೊಂದು ಸಾಫ್ಟೇರನ್ನೂ ಹಾಕಿ, ಯಾರಾದರೂ ತಮ್ಮ ವಿವರ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದಾಗ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಟೈಪಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಬೂತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ/ವಿಳಾಸ ತೋರಿಸುವ ಹಾಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಚುನಾವಣೆಯ ದಿನ ಒಂದು ಮತಗಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಲ್ಯಾಪಟಾಪನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು 'ನನ್ನ ಮತಗಟ್ಟೆ ಎಲ್ಲಿದೆ' ಅಂತ ವಿವರ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಬಂದವರಿಗೆ ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಎಲ್ಲ ವಿವರ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರ್ಧ ಮುಕ್ಕಾಲು ಗಂಟೆ ಆಗಿತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಪಕ್ಷದ ಗುಂಪು, 'ನೀವು ಇಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಂಡೇ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ' ಅಂತ ಆರೋಪ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಜಗಳಿಕ್ಕಿಳಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲ ತಮ್ಮ ಲ್ಯಾಪಟಾಪ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗ ಖಾಲಿ ಮಾಡದೇ ಹೋಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇದ್ದವೆಂದು ನನಗೆ ಆಮೇಲೆ ಕತೆ ಮಾಡಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.
*
   ಹೀಗೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ತುಂಬ ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ್ದ TED ಸಮೂಹದ ವಿಡಿಯೋವೊಂದು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿದೆ: ಇವರು ಕೀಸ್ ಮೋಯ್ಲಿಕರ್(Kees Moeliker). ಸತ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡಿನ 'ರೊಟ್ಟರ್ ಡ್ಯಾಮ್' ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ಒಂದು ದಿನ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಗಾಗುವ ಘಟನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಗಾಜಿನ ಗೋಡೆಯನ್ನಾವರಿಸಿದ ಅವರ ಕಚೇರಿಯ ಗೋಡೆಗೆ ಅದು ಗಾಜು ಅಂತ ತಿಳಿಯದೇ ಒಂದು ಬಾತುಕೋಳಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಕೀಸ್ ಮೋಯ್ಲಿಕರ್ ಬಾತುಕೋಳಿಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸತ್ತು ಮಲಗಿದ್ದ ಕೋಳಿಯ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಂತ ಕೋಳಿಯು ರತಿಕ್ರೀಡೆಯಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ!

   ಹಾಗೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ 75 ನಿಮಿಷ(!)ದವರೆಗೂ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೋಯ್ಲಿಕರ್ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿದಾಗ ಎರಡೂ ಕೋಳಿಗಳು ಸಲಿಂಗಿಗಳೆಂಬ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ, ಸದರಿ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು 
Necrophilia ಅಂತ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಸತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೋಹದಿಂದಾಗಿ ಶವದ ಜೊತೆಗೂ ರತಿಕ್ರೀಡೆಯಾಡ ಬಯಸುವ ವಾಂಛೆಗೆ ‘ನೆಕ್ರೋಫಿಲಿಯ’ ಅಂತ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಆದರೆ ಕೀಸ್ ಮೋಯ್ಲಿಕರ್ ರಿಗೆ ಭಯ. ಜಗತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ ಅಂತನ್ನುವ ಭಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಳೆದೂ ಸುರಿದೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತ ಸದರಿ ಘಟನೆಯಾದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನೆಕ್ರೋಫಿಲಿಯ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ Ignobel ಪಾರಿತೋಷಕ ಕೂಡ ಲಭಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪೆ, ಹಾವು, ಕೋಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ನಡುವಳಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಫೋಟೋ/ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮೋಹ್ಲಿಕರ್ ಬಳಿ ಬಂದು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಅವರು ಕುತೂಹಲದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಸಲಿಂಗಕಾಮ, ಕಾಮ ವೈಪರಿತ್ಯ ಮತ್ತು Necrophilia ಉದ್ಭವಿಸಬಲ್ಲದು ಅಂತ ಕೀಸ್ ಮೋಯ್ಲಿಕರ್ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
*
   ಮೊನ್ನೆ ಹೀಗೆ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೆ. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ತಮ್ಮ ಕಸದಬುಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದರು. ಡಬ್ಬಿಯ ಕೆಳಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಹಲಗೆಯಾಕಾರದ ಭಾಗವನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಒತ್ತಿದಾಗ ತಂತಾನೇ ಮುಚ್ಚಳ ತೆರೆಯುವಂಥ ಡಬ್ಬಿಯದು. ಮೈತುಂಬ ಕೇಶರಾಶಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ಆದ ಕರಿನಾಯಿಯೊಂದು ಈ ಡಬ್ಬಿ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಹೊತ್ತು ಹಾಗೆ ಗುದ್ದಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಚ್ಚಳವೇ ಮುರಿದು ಹೋಯಿತು. ಸಡಗರದಿಂದ ಇನ್ನೇನು ಬಾಯಿ ಹಾಕಬೇಕು ಅನ್ನುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ನಾಯಿಯ ಮಾಲೀಕ ಸ್ಕೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಿಳಿದ. ತನ್ನ ಸ್ಟೈಲಿಶ್ ನಾಯಿ ಹೀಗೆ ಯಾರದೋ ಮನೆಯ ಡಸ್ಟ್ ಬಿನ್ ಮೂಸುವದೆಂದರೇನು? 
   ಆಸಾಮಿ ಸಿಡಿಮಿಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಕೋಪದಿಂದ ಎಂಥದೋ ಹೆಸರು ಆರೋಪಿಸುತ್ತ ತೋರುಬೆರಳನ್ನೆತ್ತಿ     ಗಾಡಿಯೇರುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. ನಾಯಿ ವಿಧೇಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕುಳಿತ ಮೇಲೆ ಈತ ಗಾಡಿಬಿಟ್ಟ. ಆದರೆ ಮಾರ್ಗದ ಮಧ್ಯೆ ಪರಿಚಿತರ್ಯಾರೋ ಸಿಕ್ಕ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈತ ಗಾಡಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಒಂಚೂರು ಮಾತಿಗಿಳಿದಿದ್ದನೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಕಾತರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕರಿನಾಯಿ ಟಣ್ಣನೇ ಜಿಗಿಯಿತು. ಓಡೋಡಿ ಕಸದಡಬ್ಬಿಯತ್ತ ಬಂದು ಅವಸರದಿಂದ ವಜ್ರಕ್ಕಾಗಿ ತಡಕಾಡಿತು. ನೋಡನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಬಾಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಗಾಡಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆ ಓಟ ಕಿತ್ತಿತು.
ಓಹ್ ದೇವರೇ, ಇದೆಂಥ ಕೆಟ್ಟ ನಾಯಿ. ಇದ್ಯಾಕೆ ನಮ್ಮಂತೆ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ..    
-  
ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 26.04.2017 ಬುಧವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)
ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಲೇಖನ ಕೊಂಚ ಎಡಿಟ್ ಆದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂಲ ಬರಹ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವೆ. 

Saturday, April 8, 2017

ಟೇಬಲ್ ಮೇಲಿದ್ದ ಟೆಲಿಫೋನು ರಿಂಗಾದಾಗ..

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 08.04.2017 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)

Saturday, March 25, 2017

ಹುಳಿಮಾವಿನ ಮರದ ಕೆಳಗಿದೆ ಒಂದು ಗಿಟಾರು!

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 25.03.2017 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)

Saturday, March 11, 2017

ಸೀಡ್ ಲೆಸ್ ಟೈಗರು ಮತ್ತು ಶೌಚದ ಗಟಾರು!

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 11.03.2017 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)

Saturday, February 25, 2017

Saturday, February 11, 2017

'ಉತ್ತರಕಾಂಡ'ದ ಮೇಲೊಂದು ನೋಟ

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 11.02.2017 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)

Saturday, January 28, 2017

ಜುಹೂ ಬೀಚಿನ ಲಲನೆಯರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಆಟ!

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 28.01.2017 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)

Saturday, January 14, 2017

Sunday, January 8, 2017

Punctuation: ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಕಷ್ಟ, ಸುಖ ಮತ್ತು ಕುಶಲೋಪರಿ..



                                                A Woman, without her man, is nothing.
                                                A Woman: without her, man is nothing.

                                                                                 *
   ದೊಂದು ತಮಾಷೆ ನೋಡಿ. ಮೇಲಿನ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳು ವ್ಯಾಕರಣಬದ್ಧವಾಗಿಯೇ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಅಲ್ಲಿರುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೂ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥ ಬಂದುಬಿಟ್ಟಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಲ ಅನಿಸುತ್ತದೆ: ಕವಿತೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕಾರ್ಯ ಬಹಳ ಅದ್ಭುತ ಖುಷಿ ನೀಡುವ ಕಾಯಕ. ಒಂದು ಪ್ಯಾರಾವೋ, ಒಂದು ಪುಟವೋ ಹೇಳಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಕವಿತೆ ಧ್ವನಿಸಿ ಬಿಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಗೆ ಜಿನುಗಿಸಬೇಕಾದರೆ ಅದರೊಳಗೊಂದು ತೇವ ತುಂಬಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಟ್ಟ ಮನೆ ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪದಗಳಿಂದೇನೋ ಮನೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು. ಆದರೆ ಆಧಾರ? ನಮ್ಮ ಕವಿತೆಯನ್ನು ನಾವು ಸರಳವಾಗಿ ಓದಬಲ್ಲೆವು. ಸ್ವಾದವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸಬಲ್ಲೆವು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಓದಲೆಂದು ಸ್ವತಃ ಕವಿಯೇ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಂತ ಕವಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅದೆಲ್ಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕವಿ ಬಳಸಿದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಓದುಗರು ಎಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಬಯಸಬೇಕು, ಎಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸಬೇಕು- 
ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವದು ಇದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳು. 

   ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಕೊರತೆಯೆಂದರೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗಿರುವ ಅಸಡ್ಡೆ.  ಅದು ಅರಿವಿನ ಕೊರತೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ನಾವು ಬಳಸುವ ಪದಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ ನಮ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ ಅನ್ನುವದನ್ನು ನಾವು ಮನಗಾಣಬೇಕಿದೆ. ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ, ಅಲ್ಪವಿರಾಮ, ಉದ್ಧರಣ ಚಿಹ್ನೆ, ಉದ್ಗಾರವಾಚಕ, ಕೋಲನ್, ಸೆಮಿ ಕೋಲನ್, ಹೈಫನ್, ಟ್ವಿನ್ ಡಾಟ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ ನಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಗಮನವಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಒಂದೊಂದು ಮೂಡ್ ಅಥವಾ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದಿರುತ್ತವೆ ಅಂತ ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಲೇಬೇಕಿದೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸ ನೋಡಿ: ಒಂದೇ ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತತ್ತು ಉದ್ಗಾರವಾಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಷ್ಟು ನಾವು ಉದಾರಿಯಾಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದೇವೆ! ನಿಜ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆಕವಿತೆಯಲ್ಲಿನ ಪದಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಜೂಸ್ ತನ ತೋರಿಸಬೇಕು; ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತವಾಗಿರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಂಜೂಸ್ ಆಗಿರಬೇಕು.

   ಇಷ್ಟಕ್ಕೂ ಇವತ್ತಿನ ಕತೆ, ಕವಿತೆ, ಪ್ರಬಂಧಗಳೆಂಬ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳ (punctuation) ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಯಾಕೆ ಬಲವಾಗುತ್ತಿದೆ ಅನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯೇ  ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಿ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿ ನಡೆದಿದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ. ಇಂಥ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಕ್ಚುಯೇಷನನ್ನು ನೀವು ಹುಡುಕಿದರೂ ಸಿಗುವದಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇವತ್ತು ನಾವು ಬಳಸುವ ಅಲ್ಪವಿರಾಮ, ಕೋಲನ್, ಸೆಮಿಕೋಲನ್, ಹೈಫನ್, ಉದ್ಗಾರವಾಚಕದಂಥ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆವತ್ತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇವತ್ತಿಗೂ ಇಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಸೂಚಿಸುವಂಥ ಒಂದು ಉದ್ದ ಗೆರೆ (।)ಯನ್ನು proseನಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ, ಎರಡೆರಡು ಗೆರೆ(।।)ಗಳನ್ನು ಶ್ಲೋಕ ಅಥವಾ ಪದ್ಯದಂಥ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು ಅಷ್ಟೇ. ಹಾಗಾದರೆ, ಆವತ್ತು ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಆಯಾ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತರಲಾಯಿತು

   ಇಲ್ಲೊಂದು ಸ್ವಾರಸ್ಯಕರ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಆವತ್ತಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಕ್ರಾಂತಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ತರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಓದಿಕೊಂಡವರು ಕಡಿಮೆ ಜನ.    ಒಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿ ತಾಳೆಗರಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಶ್ಲೋಕ/ಕವಿತೆ/ಕತೆಯಂಥದ್ದನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಅಂತ ಅಂದುಕೊಂಡರೆ, ಅದನ್ನು ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರು ನೂರಾರು ಮಂದಿ. ದೇವಾಸ್ಥಾನದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿಯೋ, ದೊಡ್ಡದೊಂದು ವೃಕ್ಷದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೋ ಪಾರಾಯಣದಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಅನ್ನುವದು ಶ್ರಾವ್ಯವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಓದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲ. ಪಾರಾಯಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಗ್ಗೇಯಕಾರನೇ ತಾನು ವಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಆಶ್ಚೈರ್ಯಸೂಚಕ, ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕಸೂಚಕಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇವತ್ತು ನಾವು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಚಿಹ್ನೆಗಳೂ ಆತನ ಮುಖದ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಚಲನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿಯ ಏರಿಳಿತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಂಗಿಕ ಹಾವಭಾವಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ  ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಥದೊಂದು ಶ್ರಾವ್ಯ ವಿಧಾನ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಯಿತೆಂದರೆ, ಅದು ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಜೀನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಿದುಬರುವಂತಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕಾರವಾಯಿತು.

   ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ ಕೊಡಬಹುದಾದರೆ, ಇವತ್ತು ಯಾರೋ ಅಕ್ಷರಬಲ್ಲ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬ ಪುಸ್ತಕ ಎದುರಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತವನ್ನು ತಪ್ಪುತಪ್ಪಾಗಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲೇ ಕುಳಿತಿರುವ ಅಕ್ಷರಬಾರದ ಅಜ್ಜಿಯೊಬ್ಬಳು ಆ ಹುಡುಗನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಬಲ್ಲಳು. ಇಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ pause ಕೊಡಬೇಕು, ಇಂಥ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಅಂತ ಎಚ್ಚರಿಸಬಲ್ಲಳು! ಯಾಕೆಂದರೆ, ಆಕೆ 'ಜೈಮಿನಿ ಭಾರತ'ವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರಿತವಳೇ ಹೊರತು ಓದಿ ಅರಿತವಳಲ್ಲ..

  
   ಆದರೆ ಇವತ್ತು ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಕ್ಷರಕ್ರಾಂತಿ ಹರಡುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಹಪಾಹಪಿ ಮೂಡತೊಡಗಿದೆ. ಇದು ಒಳ್ಳೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕೂಡ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ, ಮನರಂಜನೆ, ಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆಪ್ತತೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಕೃತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲಸತ್ವವನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮಹತ್ವ ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಇವತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟಿಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಲಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇವತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕತೆ ಹುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಇಂಥದೊಂದು ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಆವತ್ತಿನ ಜ್ಞಾನಪಿಪಾಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಿದೆ. 

   ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಅಲೆಕ್ಜಾಂಡ್ರಿಯಾ ಶಹರದ ಅರಿಸ್ಟಾಫನೀಸ್ (Aristophanes) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕ (ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ)ನೊಬ್ಬ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಬಗ್ಗೆ ಎತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆವತ್ತೂ ಕೂಡ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಉದ್ದುದ್ದಕ್ಕೆ ಬರೆಯಬಹುದಾದ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯ ಕ್ರಮವಿತ್ತು.  ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಓದುವಿಕೆಯ ಓಘಕ್ಕೆ ಒಂದು ಶಿಸ್ತು ತಂದುಕೊಡುವದಕ್ಕಾಗಿ ಈತ ಮೂರು ರೀತಿಯ 'ಡಾಟ್' (ಇವತ್ತಿನ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮದ ಥರ)ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿವೆ:





೧. ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಕೆಳತುದಿಯಲ್ಲಿ(.) ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟರೆ- ಅದು ಅಲ್ಪವಿರಾಮ 
೨. ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟರೆ- ಅದು ಅಪೂರ್ಣ ವಿರಾಮ (ಇವತ್ತಿನ ಕೊಲನ್)                 
೩. ವಾಕ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚುಕ್ಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟರೆ- ಅದು ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆ (ಅಂದರೆ, ಇವತ್ತು ನಾವು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಾಗ 'ದಿನಾಂಕ' ಅಂತ ಬರೆದು ಅದರ ಮುಂದೆ ಎರಡು ಚುಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತೇವಲ್ಲ? ಹಾಗೆ.)

   ಅರಿಸ್ಟಾಫನೀಸನ ಈ ಸಲಹೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಹಿಡಿಸುವದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಆತನ ಸಲಹೆ ಹಿಂಬದಿಗೆ ಸರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಮುಂಚೆಯೇ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಜನ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ, ವಾಕ್ಯವೊಂದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪದದ ನಂತರವೂ ಒಂದೊಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇಡುತ್ತ ಹೋಗುವದು. (ಉದಾ: ನಾನು. ಊಟಕ್ಕೆ. ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.) ಆದರೆ ಸರಾಗ ಓದುವಿಕೆಗೆ ಇದು ಅಡ್ಡಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪ್ರಯೋಗವೂ ಕೆಲಕಾಲದ ನಂತರ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಪ್ರಯೋಗ ಕೇವಲ ಈಜಿಪ್ಟ್ ಅಲ್ಲದೇ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಡೆ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. 

   ಕ್ರಿಸ್ತಶಕೆ ಆರಂಭವಾದಾಗ ರೋಮ್ ನಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. ನಾಲ್ಕು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲಘಟ್ಟವದು. ರೋಮ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಯುದ್ಧ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿಕ ರಾಜರು ಮತ್ತು ನಾಸ್ತಿಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಈ ಧರ್ಮಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು ಸತ್ತುಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರಾಜರುಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಗುರುಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ರೋಮ್ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸರಿಸುವದಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಿ ರಚನೆಗಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಚಿಹ್ನೆ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಿಲುಬೆಯ ಚಿಹ್ನೆ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂಥ (Γ, ¢, 7, ¶) ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಆಯಾ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷಾರ್ಥ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆಯಾ ಪುಟಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆಯಾ ಕೃತಿಯನ್ನು ಶೃಂಗರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇಂಥದ್ದೇ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಕನ್ನಡದ ಪುರಾತನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶಿಲಾಶಾಸನವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿದ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಧರ್ಮಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಚಂದ್ರ, ಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಹೂವು ಮುಂತಾದ ಡೆಕೋರೇಟಿವ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದೊಂಥರಾ ನಾವು ಚಿಕ್ಕವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಹೆಡ್ಡಿಂಗ್ ಬರೆದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕ ಎರೆಡೆರೆಡು ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಅಂಡರ್ ಲೈನ್ ಎಳೆದಂತೆ!

   ಹೀಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದಿರುವ ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇವತ್ತಿನ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವದು ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಲ್ಲಿ. ಕಳೆದೆರಡು ಶತಮಾನದಿಂದೀಚೆಗೆ 
ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಬಗ್ಗೆ ಹುಷಾರು ತಳೆದಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಜಗತ್ತಿನ ಇತರೇ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬುತ್ತಲಿದೆ. 
ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳು ತಮ್ಮೊಳಗಿನ ದೇಸೀತನವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. 
ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಕೊಲನ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಾನಿಶ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ ಬಳಸುವಂಥ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಾಗ ವಾಕ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ತಿರುವುಮುರುವಾದ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥದ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆ ಬಳಸುವದರೊಂದಿಗೆ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮ ತಮಿಳು ಲಿಪಿಯ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೋಲುವ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತ್ರಿಕೋಣಾಕಾರದ ಮೂರು ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟರೆ,  ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊಸ ಪ್ಯಾರಾ ಶುರುವಾಗಿದೆ ಅಂತರ್ಥ. ಇನ್ನು 'ಪಿಕ್ಟೋಗ್ರಾಮ್' ಅಂತ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಅಂದರೆ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಬಲ್ಲ ಪುರಾತನ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಸುಮೇರಿಯನ್ ಲಿಪಿಗಳು ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಮಾಡುವದಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಕೋರಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ವ್ಯಾಕರಣದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಲಿಪಿಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆ ಬಳಕೆ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇಲ್ಲ. 

   ಹಾಗಾದರೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ನಾವೇಕೆ ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ? ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಈಗ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಶ್ರಾವ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವಯಂ ಓದಿನ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃತಿಯೊಂದು ತನ್ನೊಳಗಿನ ಸತ್ವವನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಜ್ಞಾನಾರ್ಥಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಬೇಕಿದೆ. ಎರಡನೇಯದಾಗಿ, ಈ ಮೊದಲೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ನಮಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ನಾವು ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಅಕ್ಷರ ಕನ್ನಡದ್ದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ವಾಕ್ಯರಚನಾ ಕ್ರಮದ ಮೇಲೆ ಆಂಗ್ಲದ ಪ್ರಭಾವ (writing style) ಸಾಕಷ್ಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥ ಹೊರಡಿಸುವದಕ್ಕಾಗಿ ನಮ್ಮ ವಾಕ್ಯರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸರಿಯಾದ ಅಳವಡಿಕೆ ಕಡ್ದಾಯವಾಗುತ್ತಲಿದೆ. 

   ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಕವಿಗಳಾದ ರನ್ನ, ಪಂಪ, ಕುಮಾರವ್ಯಾಸರಿಗೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಅಗತ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇವರೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ  ಓದುಗರ ಓದಿನ ಓಘಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಸ್ವಾರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪದಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತುಂಡು ಮಾಡುವದರ ಮೂಲಕವೋ ಅಥವಾ ಕರ್ತೃ/ಕರ್ಮ/ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಲ್ಲಟ ಮಾಡುವದರ ಮೂಲಕವೋ- ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೋಚರ ಪಂಕ್ಚುಯೇಶನ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ! ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಸವಣ್ಣನ ವಚನವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು:

ನೆಲವೊಂದೆ ಹೊಲಗೇರಿ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ
ಜಲವೊಂದೆ ಶೌಚಾಚಮನಕ್ಕೆ
ಕುಲವೊಂದೆ ತನ್ನ ತಾನರಿದವಂಗೆ
ಫಲವೊಂದೆ ಷಡುದರುಶನ ಮುಕ್ತಿಗೆ
ನಿಲವೊಂದೆ ಕೂಡಲ ಸಂಗಮದೇವ ನಿಮ್ಮನರಿವವಂಗೆ

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ನಮಗೆ ಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ- ಸದ್ಯಕ್ಕಂತೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಲಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಹೂಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಶೃಂಗರಿಸಿದೆವು. ಇವತ್ತು ಎಮೋಜಿ(emoticons)ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತ ನಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಡೆಕೋರೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವೆಂಬಂತೆ ಆಕ್ಸಫರ್ಡ ನಿಘಂಟೇ ಈ ಎಮೋಜಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಹೊಸ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ ನೀಡಿ ತನ್ನ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಫೀಶಿಯಲ್ ಸ್ಥಾನ ಕೂಡ ನೀಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಬದಲಾವಣೆ ಮಾತ್ರ ನಿರಂತರ. ಇಲ್ಲಿ ಕೃತಿಕಾರ ತಾನು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಗಿದ್ದವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಅನ್ನುವದಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, "ನೀರ ಬಿಟ್ಟು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ದೋಣಿ ಸಾಗದು.."  ಎನ್ನುವಂತೆ, ಚಿಹ್ನೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಪದಗಳ ಮೇಲೆ ವಾಕ್ಯ ನಿಲ್ಲದು ಅನ್ನುವಂತಾಗಿದೆ.. 
-

(ಸದರಿ ಲೇಖನವನ್ನು 'ಪದಾರ್ಥ ಚಿಂತಾಮಣಿ' ಎಂಬ ಫೇಸ್ ಬುಕ್ ಗುಂಪಿನ 2016 ನೇ ಸಾಲಿನ ಕಮ್ಮಟದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹೊರತಂದ ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ)  
(ಸ್ಥಳ/ಕಾಲದ ಮಾಹಿತಿ: ಅಂತರಜಾಲ)
    

Saturday, January 7, 2017

ಹೊಸ ವರುಷಕ್ಕೊಂದು ರಂಗಾರಂಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ!

ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ನೋಡಲು ಫೋಟೋ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ ಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ

(ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 31.12.2016 ಶನಿವಾರದ 'ಮಾಯಾಲಾಂದ್ರ' ಅಂಕಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ)